Openheid als mentaliteit

Speelse keramiek van Jacqueline Bohlmeijer Growing II is de naam van het keramische beeld, maar anders dan de titel doet vermoeden gaat het hier niet om een realistische afbeelding van een plant of boom. Het gaat Jacqueline Bohlmeijer om het gevoel, de emotie die de plant bij haar oproept. Verwondert stelt ze vast dat een boom alleen aan de buitenkant groeit: 'het leven zit tussen de stam en de schors'. Ze verbaast zich over het ongrijpbare van de groei, over de holtes, noesten, kronkelende tentakels of jonge loten die onverwachts opduiken. In haar objecten wuiven deze uitlopers met triomfantelijk gebaar, of ze rollen met hun spierballen, trots op de groeikracht waarmee ze hun omgeving in bezit nemen. Andere objecten zijn juist naar binnen gekeerd. 'Verholen' oogt kwetsbaar met zijn opengewerkte 'stam' die zijn beschaduwde binnenste onthuld. De slepende vorm met zijn mosgroene kleur herinnert mij aan de nimf Echo die wegkwijnde in de bossen. Treurend om haar onberijkbare geliefde loste haar lichaam op, en leefde ze voort als klank. Ook 'Tree' uit 1999 absorbeert zijn omgeving. Hier zijn de langgerekte spleten een uitnodiging om dichterbij te komen en lang verzwegen geheimen aan deze 'Luisterboom' toe te vertrouwen. In tegenstelling tot het geboetseerde beeld is keramiek hol. Dat heeft praktische voordelen, omdat de klei minder snel scheurt tijdens het drogen, maar Bohlmeijer kiest heel bewust voor. Ze buit de expressieve mogelijkheden van de holle vorm uit door vormen op te tillen van de grond, of door het openwerken van de wand, zodat er een wisselwerking ontstaat met de omgeving. In bijna al haar werk streeft Bohlmeijer naar een beweging in de ruimte, naar openheid in de breedste zin van het woord. Haar vroege werk is abstract, zoals 'Samenspraak' of 'Pas de Deux', waarbij twee contrasterende vormen aaneen zijn gesmeed. De een statig en fier, en de ander met uitwaaierende 'rok'. Ze zijn verschillend en toch een in hun beweging. Ondanks de abstracte vormgeving is het niet moeilijk er een 'hij' en een 'zij' in te zien en ze menselijke trekjes toe te dichten. Vandaar de titel, 'Pas de Deux'. De confrontatie met de onbevangen blik van haar kinderen versterkte deze neiging tot associeren. Har werk werd speelser, een ontwikkeling die voor het eerst zichtbaar werd in de serie geperforeerde porseleinen wandlampjes 'A star is shining'. Voor Bohlmeijer is openheid een mentaliteit, een manier van werken die ruimte biedt voor spontane invallen, maar ook de toeschouwer vrij laat om te fantaseren.

Anne Berk